İsim ve Soyisim Değişikliği Davaları


İSİM DEĞİŞİKLİĞİ

İsim, bir bireyin kişisel kimliğini belirleyen önemli bir unsurdur ve zaman zaman bireyler isim değişikliği yapma ihtiyacı hissedebilirler. Türk hukukunda isim değişikliği süreci, Medeni Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri tarafından düzenlenmektedir. İsim değişikliği, genellikle evlenme, soyadı değişikliği veya özel durumlar gibi sebeplerle gerçekleşebilir.

İsim değişikliği, bireylerin kişisel kimlikleri üzerinde derin etkiler yaratan önemli bir hukuki konudur. Hukuki bir düzenleme olmaksızın, isim değişikliği sürecinin karmaşıklığı ve potansiyel toplumsal etkileri göz önüne alındığında, bu konunun önemi ortaya çıkmaktadır.

İsim hakkı, bireyin kişisel kimliğini belirleyen temel bir haktır ve anayasa tarafından güvence altına alınmıştır. İsim değişikliği, bireyin bu hakkını kullanma özgürlüğünü içerir ve temelde bireyin kendi ismini seçme hakkına dayanır.

İsim değişikliği süreci yıllardır ülkemizde uzun mesailer alan bir konu olarak karşımıza çıkmaktaydı. Ancak 2023 yılında alınan karar ile kişilerin dava yoluna gitmeden E-devlet üzerinden isim ve soy isim değişikliği yapabileceği kararlaştırıldı. Geçtiğimiz yıl verilen bu karar neticesinde ülkemizde binlerce vatandaşımız isminden memnun olmadığı için değişiklikten faydalanmıştır. Daha önce dava yoluyla ilerleyen bu süreç sistem üzerinden vatandaşların kendilerinin başvuru yapması ile birlikte kolay bir hal almıştı. 24 Aralık 2023 tarihine kadar bu işlem devam etmiştir.

Ancak bu sürenin dolması ile birlikte daha önce olduğu gibi bu işlem mahkemelere bırakılmıştır. İsim değişikliği davasında yetkili mahkeme kişinin yerleşim yeri mahkemesidir. Bu dava türü için görevli mahkeme ise Asliye Hukuk mahkemeleridir. İsim değişikliği davasında sürekli problem yaşanan durum davalı tarafın kim olduğu hususunda tereddüde düşülmesidir. İsim değişikliği davasında davalı taraf kişinin kayıtlı olduğu nüfus müdürlüğüdür. Yani Samsun’da ikamet etmekte olan bir vatandaş eğer ismini değiştirmek isterse Samsun İl Nüfus Müdürlüğünü davalı olarak belirlemelidir.

Türk Medeni Kanunu madde 27

Adın değiştirilmesi, ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebilir. Adın değiştirildiği nüfus siciline kayıt ve ilan olunur.

Ad değişmekle kişisel durum değişmez.

Adın değiştirilmesinden zarar gören kimse, bunu öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılmasını dava edebilir.

Belirttiğimiz madde uyarınca haklı sebebe dayanan isim değiştirme talepleri mahkeme nazarında da haklı görülmesi halinde sicile kaydedilerek değiştirilebilir.

Samsun’da görülecek isim değişikliğine ilişkin dava dilekçesine aşağıdan ulaşabilirsiniz.

SAMSUN NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA

DAVACI                              : ……….

VEKİLLERİ                       : AV. ELİF SENA BİLGİÇ Kılıçdede Mahallesi Kılıçdede Camii Sokak Office 55 Plaza No:39 Kat:2 İlkadım/SAMSUN

DAVALI                              : Samsun İl Nüfus Müdürlüğü

KONUSU                               : Müvekkilin “……….” olan adının  “……….” isminin eklenerek kimlikte yer alan ismini ”……….. ” olarak değiştirilmesine ve değişikliğin nüfus  kayıtlarına teşmile karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:                

            Davacı müvekkil, her ne kadar nüfus kayıtlarında ……….. ismiyle kayıtlı olsa bile, gerek aile içinde gerekse sosyal yaşamda ve iş çevresinde göbek adı olan ………… olarak bilinmekte ve öyle çağrılmaktadır.

            Müvekkilin, nüfus kayıtlarında ayrı sosyal yaşamda ayrı adla bilinip tanınmasından dolayı mesleki hayatı başta olmak üzere, yaşantısı içerisinde birçok sorunla karşılaşmasına neden olmaktadır. Sayın Mahkeme takdir eder ki; ad, kişiyi toplum içindeki öteki kişilerden ayırmaya yarayan bir hukuki araç, bir belirtidir. Belirli hukuki sonuçların belirli bir kişiye bağlanabilmesinde de ad en önemli araçtır. Adın hangi şartlar altında ve ne şekilde değiştirileceği hem 4721 sayılı kanunda hem de 1587 sayılı kanunda belirtilmiştir. Yargısal içtihatlarda, nüfusta görünen adın yetersizliği, nüfustaki adından başka bir adla bilinip tanınma, ad değişikliği için yeterli bir sebep olarak görülmektedir.

“… Adını benimsemeyen kişinin adını değiştirmek istemesi en doğal hakkıdır. Böyle bir durumda, ad değiştirme istemlerini içeren davalarda davacının tercih ve arzusunun ön planda tutulması ve öncelikle dikkate alınması gerekir…” denilmektedir. (Esas: 2007/7881, Karar: 2007/8649, Tarih: 22.10.2007

“Davacının yakın arkadaş ve akraba çevresinde “Jiyan” adıyla tanındığı ve bilindiği, kendisine bu ad ile hitap edildiği anlaşılmış olmakla davacı tarafından haklı nedeni kanıtladığından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken…” (Yargıtay 18. HD., Esas No: 2015/22674, Karar No: 2016/566, Tarih: 18.01.2016)

            Bu nedenle müvekkilin nüfus kayıtlarında  ……………….. olan adına, sosyal yaşamda bilinip tanındığı ……….. adının eklenmesi için  Sayın Mahkemenize başvurmamız zorunlu hale gelmiştir.

TANIK                                      : ……………………..

HUKUKİ NEDENLER            : MK, NK, HMK ve diğer ilgili mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER            : Nüfus kayıtları tanık beyanları ve diğer yasal deliller.

NETİCE VE TALEP               :  Yukarıda arz ve izah ettiğimiz nedenlerden dolayı müvekkilin nüfus kayıtlarında ……………….. olan adına, sosyal yaşamda tanınıp kullandığım …………….. adının eklenmesine karar verilmesini saygılarımızla arz talep ederiz.

DAVACI VEKİLİ

AV. ELİF SENA BİLGİÇ

İsim değişikliği davalarında kişi her ne kadar isminin değiştirilmesini talep etmiş olsa da hâkim bu ismin değişmesi için haklı bir sebep arar. Takdir yetkisi hâkimde olmakla birlikte kişilerin kendilerini daha iyi ifade edebilmeleri, sosyal hayatında sıkıntı çekmemeleri için bazı durumlar belirtilmiş ve hâkim bunlar doğrultusunda kanaat oluşturmaktadır. İsminin değişmesini isteyen vatandaşın haklı gerekçelerini şu şekilde sayabiliriz:

  • İsmin gülünç olması,
  • Çirkin bir isme sahip olmak,
  • Ahlaka aykırı ya da iğrenç bir isme sahip olmak,
  • Telaffuzu güç bir isme sahip olmak,
  • Kişinin başka bir isimle sosyal çevresinde tanınması,
  • Din ve uyruk değiştirmeye bağlı isim değişikliği başvurusu olması,
  • Çok sayıda kişinin aynı adı kullanmasının doğuracağı karışıklık,
  • Kullanılması yasak ad ve soyadına sahip olmak,
  • Aileden birinin suç işlemesi

Durumlarında kişi isminin değişmesini isteyebilir.

İSİM VE SOYİSİM DEĞİŞİKLİĞİ DAVASINDA VEKÂLET ÜCRETİ ÇIKAR MI?

İsim ve soy isim değişikliği davalarında davalı taraf davacının kayıtlı olduğu il Nüfus Müdürlüğü olduğu için mahkeme kamu kurumlarının icra edilemezliği kuralına istinaden vekâlet ücretine hükmetmez. Yani her ne kadar avukat aracılığı ile duruşma yapılarak dava süreci devam etse de davacı vekilinin avukatı vekâlet ücretine hak kazanmaz. Davacı tarafın isim değiştirme talebi reddedilse dahi yine davacıya vekâlet ücreti çıkmaz.

ÜLKEMİZDE KONULMASINI YASAK OLAN İSİMLER NELERDİR?

Ülkemizde konulması yasak olan isimler mevcuttur. Bunlardan ilki cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal’e ait olan ATATÜRK soy ismidir.  24 Kasım 1934 tarihinde TBMM tarafından oy birliği ile kabul edilen 2587 sayılı kanunla Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal’e “Atatürk” soyadı verildi. 17 Aralık 1934’te çıkarılan yasa ile bu soyadının başka kimselerce alınması yasaklandı.

Bununla birlikte Kurtlar Vadisi dizisinden dillere pelesenk olan Memati ismi de ülkemizde konulması yasaklanmıştır. Ölüm anlamına gelen bu isim dizinin etkisiyle birçok çocuğa verilmek istense de yasaklanmıştır. Bunlarla birlikte gülünç, alay konusu olabilecek, telaffuzu zor vs. gibi durumlara yol açacak isimlerin konulması da mümkün olmayabilir.

SOY İSİM DAVASI BABAYA KARŞI MI AÇILIR?

Toplumda yanlış bilinen bir algı da soy isim davasının babaya karşı açılacağıdır. Daha önce uygulamada kişiler soy isim değişikliği için davalı taraf olarak babasını gösterse de yeni uygulamada davalı taraf davacının yerleşim yerindeki Nüfus Müdürlüğüdür. Yani soy isim değişikliği davası babaya açılmaz. Davalı taraf Nüfus Müdürlüğüdür.

EVLENME YOLUYA SOY İSİM DEĞİŞİKLİĞİ (EVLENEN KADININ EŞİNİN SOYADINI ALMA ZORUNLULUĞU KALKTI MI?)

Türk Medeni Kanunu madde 187 hükmüne göre:

“Kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır; ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacağı yazılı başvuruyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir. Daha önce iki soyadı kullanan kadın, bu haktan sadece bir soyadı için yararlanabilir.”

Yukarıda belirtilen kanun maddesi uyarınca evlenen kadın eşinin soy ismini almakla yükümlüdür. Ancak kişinin talebi ile evlenecek kadın kızlık soyadını da kullanabilir. Yani kadın kendi isim ve soy ismine evleneceği eşinin soy ismini eklemiş olur. Kadının soy ismi önce olmak koşulu ile eşinin soy ismi sicile kaydettirilir.

Ancak belirttiğimiz kuralın kaldırılması için İstanbul 8’inci Aile Mahkemesi iptal kararını, ‘Erkeğin doğumla kazandığı soyadını ömrü boyunca kullanması mümkünken, aynı hakkın kadına tanınmamasının eşitlik ilkesi ile bağdaşmadığı’ gerekçesi ile istedi.

Başvuruyu değerlendiren Yüksek Mahkeme, Medeni Kanun’un 187’inci Maddesi’nde bulunan hükmü iptal etti. Kararda, Anayasa’ya göre kadın ve erkeğin eşit haklara sahip olduğu, ailenin de ‘eşler arasında eşitliğe dayandığı’ ifade edildi. Bu karar ile kadın talep etmeksizin evleneceği eşin soy ismini alması zorunluluğu ortadan kaldırıldı.

Medeni Kanun’un 187’inci Maddesi’nde bulunan hükmün iptal kararı, Resmi Gazete ‘de yayımlanmasının ardından 9 ay sonra yürürlüğe girecek. Alınan bu karar ile kadınların evlendikten sonra yalnızca bekârlık soyadlarını kullanabilmeleri için dava açmalarına gerek kalmayacak. Anayasa Mahkemesinin kadının kocasının soyadını almasına ilişkin 4721 Sayılı Kanun’un 187. maddesinin birinci ve ikinci cümlesinin iptaline ilişkin 22/2/2023 Tarihli ve 2022/155 E., 2023/38 K. Sayılı kararı 28.04.2023 tarihinde Resmî Gazete ‘de yayımlandı. 28.01.2024 tarihi itibariyle belirttiğimiz kanun maddesinde değişikliğe gidilerek kadının evleneceği eşinin soyadını alma zorunluluğu ortadan kalkmıştır.

İSİM DEĞİŞTİRME DAVASI NE KADAR SÜRER?

İsim değiştirme davası kesin olmamakla birlikte ortalama 6 ay sürer. Kararın kesinleşmesinden sonra isim değişikliğinin gazetede yayınlanması ve diğer işlemlerin yapılması ise yaklaşık 2 hafta sürer. Bu süreler dosyanın durumuna göre ve mahkemenin yoğunluğuna göre değişiklik gösterebilir.

İsim değişikliği davanıza ilişkin alanında uzman kadromuzla sizlere en iyi hizmeti sunmak için hazırız. BİLGİÇ&YALÇIN HUKUK VE DANIŞMANLIK Ofisi olarak bizlerle iletişime geçebilirsiniz.

Hemen AraWhatsappYol Tarifi