Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenmiştir. Evlilik, en az bir yıl süresince devam etmişse, taraflardan birinin diğerinin açtığı boşanma davasını kabul etmesi veya her iki tarafın birlikte başvurması durumunda, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kabul edilir. Boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin, tarafları şahsen dinleyerek, her iki tarafın da iradelerinin özgür bir şekilde beyan edildiğine kanaat getirmesi gerekmektedir. Ayrıca, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında tarafların anlaşmaya vardığı düzenlemeleri uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde bulundurarak gerekli görürse protokolde değişiklikler yapabilir. Taraflar bu değişikliklere onay verdiklerinde boşanma kararı kesinleşir.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları
- Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması
- Eşlerin birlikte boşanma davası açması veya bir tarafın diğerinin açtığı davayı kabul etmesi
- Hâkimin, tarafları duruşmada şahsen dinleyip, iradelerini alması
- Hâkimin, tarafların üzerinde anlaştığı boşanma protokolünü mali düzenlemeler ve çocuklarla ilgili konular açısından uygun bulması gerekmektedir.
1 Yıllık Süre Şartı
Anlaşmalı boşanma davasında hâkimin boşanma kararı verebilmesi için, evlilik birliğinin en az bir yıl sürmesi gerekmektedir. Bu süre, kanuni bir zorunluluk olup hâkim tarafından otomatik olarak tespit edilir. Eğer bir yıl dolmadıysa, anlaşmalı boşanma mümkün değildir.
Anlaşmalı Boşanma Süreci Nasıl İşler?
Anlaşmalı boşanma davası, yasal şartların sağlanması durumunda tarafların hazırladığı boşanma protokolü ile yetkili mahkemeye başvurması ile başlar.
Anlaşmalı Boşanma Davası Nerede Açılır?
Anlaşmalı boşanma davası, eşlerden birinin ikametgahının bulunduğu yer mahkemesinde ya da eşlerin son altı ay boyunca birlikte yaşadıkları yer mahkemesinde açılır. Görevli mahkeme aile mahkemesi olup, bu mahkeme yoksa asliye hukuk mahkemesi de aile mahkemesi sıfatıyla görevlidir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü
Boşanma davası açılmadan önce taraflar arasında boşanmanın sonuçlarına dair bir protokol hazırlanır. Mahkeme, protokole dayanarak boşanma kararı verir. Bu protokol, yoksulluk ve iştirak nafakası, maddi ve manevi tazminat, çocukların velayeti gibi konuları kapsar. Velayet ve kişisel ilişki düzenlemeleri kamu düzenine dair olduğu için hâkim tarafından re’sen kontrol edilir.
Nafaka Düzenlemeleri
Anlaşmalı boşanma davasında nafaka konusu da düzenlenmelidir. Nafaka türleri tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakasıdır. Tedbir nafakası, boşanma kararı kesinleşene kadar ödenen nafakadır. Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle maddi sıkıntıya düşecek olan tarafa verilir. İştirak nafakası ise, çocuğun velayetini alan tarafa ödenir.
Velayet Düzenlemesi
Taraflar, anlaşmalı boşanma protokolü ile çocukların velayetinin kimde kalacağı konusunda anlaşır. Ancak velayet kamu düzenine ilişkindir ve hâkim bu düzenlemeyi kabul etmeyebilir veya değiştirebilir.
Tazminat Hakkı
Anlaşmalı boşanma davalarında tazminat konusu da tarafların karşılıklı anlaşması ile belirlenir. Eğer boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle bir tarafın kişilik hakları ihlal edilmişse, mağdur olan taraf manevi tazminat talep edebilir. Ayrıca, boşanmanın sebebiyle maddi kayıplar yaşayan taraf, maddi tazminat talep edebilir.
Mal Paylaşımı
Anlaşmalı boşanma davasında, mal paylaşımı da tarafların anlaşmasına dayanır. Eşler, mal rejimi kapsamındaki alacaklar konusunda protokolde düzenleme yapabilirler.
Anlaşmalı Boşanmanın Ardından Mal Paylaşımı Davası Açılabilir Mi?
Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların mal rejiminden kaynaklanan alacakları düzenlemesine imkân tanır. Eğer protokolde mal paylaşımı ile ilgili bir düzenleme yapılmamışsa, boşanma sonrası mal rejiminin tasfiyesi ile ilgili dava açılabilir.
Kadının Hakları
Anlaşmalı boşanma davasında kadının talep edebileceği haklar şunlardır:
- Maddi ve manevi tazminat
- Çocukların velayetini talep etme
- Nafaka (tedbir, yoksulluk, iştirak nafakası)
- Mal rejimi kapsamında katkı payı veya katılma alacağı
- Ziynet eşyalarının iadesi
- Aile konutu şerhi
Anlaşmalı Boşanma Protokolünün İptali
Boşanma davası açıldığında, hâkimin duruşmada verdiği kararla boşanma gerçekleşmiş sayılmaz. Hâkim, gerekçeli kararını 30 gün içinde açıklar ve bu kararın taraflara tebliği sonrasında 2 hafta içinde istinaf başvurusu yapılabilir. Eğer taraflar protokolü kabul etmediklerini ileri sürerek istinaf başvurusu yaparsa, kararın kesinleşmesi engellenebilir.
Anlaşmalı Boşanma Kararının Kesinleşmesi
Anlaşmalı boşanma kararı, hâkimin boşanmayı kabul etmesiyle çıkar, ancak gerekçeli kararın tebliğinden sonra 2 hafta içinde istinaf başvurusu yapılmazsa, karar kesinleşir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Anlaşmalı boşanma davası genellikle tek celsede sonuçlanır. Taraflar, mahkemeye başvurduktan sonra duruşmaya katılıp boşanma iradelerini hâkim önünde ifade ederler ve boşanma kararı verilir.